Impresjoniści u źródeł swych obrazów

impresjonisci

Animator Kultury 1(2017)

Michał Suslinnikow

IMPRESJONIŚCI U ŹRÓDEŁ SWYCH OBRAZÓW

___Zdzisław Kępiński urodził się 9 kwietnia 1911 w Pruszkowie, zmarł 24 stycznia 1978 roku w Poznaniu. Był historykiem sztuki, artystą malarzem, pedagogiem i autorem książki pod tytułem „Impresjoniści u źródeł swych obrazów”.
___Kępiński w swojej książce nazwę impresjonizm wywodził z nadana nowemu ruchowi w tytule recenzji Louis Leroya (1812–1885) L’exposition des imperssionistes, bazującej na tytule obrazu Claude Moneta (1840–1926) Impression, soleil levant. Kępiński wnioskuje, że obrazy Alfreda Sisleya (1839-1899) czy Moneta to reminiscencje litografii angielskich, oglądanych przez tych artystów podczas pobytu w Anglii w latach 1870-1871. Ówczesnym odbiorcą masowego eksportu grafiki angielskiej był klient biur handlu, przemysłu, czy komunikacji. Obraz świata, tworzony przez masową kulturę graficznego obrazu, rozprzestrzenił się przez użycie ilustracji podobnego typu do mnożących się czasopism. Anonimowa pop-kultura, rozwijająca się głównie około połowy XIX wieku dała najwięcej bodźców artystom z kręgu impresjonistów paryskich. Była to sztuka cywilizacji miejskiej, w której tętni intensywność życia, twórczy wigor rodzący rozwój, w której egzystuje atmosfera nieustającego hazardu, wyścigu i ringu, odzwierciedlona wcześniej w masowych obrazkach prasowej i ściennej litografii, czy też w powieściach Honore de Balzaca (1799-1850), Emile Zoli (1840-1902), Jacka Londona (1876-1916).
___Paul Gavarni (1804-1866), grafik, stały ilustrator czasopism paryskich, wydał w 1857 roku album „Mieszkańcy Paryża”, czym zaraził Edgara Degasa (1834-1917) do podjęcia serii „Kobiet prasujących bieliznę” (około 1876 roku), a zakulisowymi scenami z życia teatru dał długi ciąg inspiracji Degasowi, czy Auguste Renoirowi (1841-1919). Litografia angielska wielokrotnie będzie otwierać oczy impresjonistom, ukazując linie kolejowe, wiadukty kolei żelaznej i mosty w środowisku natury. Natomiast zainteresowanie dla grafiki w młodym kręgu impresjonistów skutkuje przyswajaniem przez nich znajomości akwaforty i litografii oraz podejmowaniem przez nich eksperymentów.
___Kępiński przedstawiając opis późniejszego impresjonizmu posługiwał się między innymi przykładem Aleksandra Gierymskiego (1850-1901), polskiego impresjonisty, malującego gotową obrazową redakcją w litografii barwnej. To fotografie, a nie obserwacja natury zwróciły uwagę Gierymskiego na malarską wartość plam światła niewidocznych przed fotografią. Gierymski posługiwał się często fotografiami architektury i panoramy miejskiej czy pocztówkami, pisał Kępiński. Malarstwo wrażeniowe jakim jest impresjonizm to pierwsza szkoła nowoczesnej postawy twórczej, wymagającej uświadomienia sobie wszystkich problemów malarstwa i stosowania tej świadomości z pełnym napięciem przy tworzeniu dzieła.
___Zdzisław Kępiński nakreślił stosunek impresjonistów do poszczególnych epok tradycji europejskiej to jest antyku, średniowiecza, XVII i XVIII wieku, klasycyzmu, romantyzmu, realizmu XIX wieku. Zaznaczył, iż stosunek ten nie zależał od generalnych upodobań lecz aktualności pojedynczych problemów malarskich, dla rozwiązań których znajdowali wskazówki.

-1-

___Kępiński mówi także o istotnym zabiegu, mianowicie o skadrowaniu widoku natury, co było dla Degasa środkiem do osiągnięcia rewelacji prawdy objawionej poprzez kompozycyjne ujęcie. Inspiratorem dla Degasa jeśli chodzi o taki przypadek estetyczny był Jean-Francois Millet (1814-1875).
___Degas docenił objawienie nowej władzy dysponowania stosunkami przedmiotów w obrazie i stwarzanie ich podług woli artysty. Jednak jego następcy przesunęli akcent z prawdziwości na dekoracyjną problematykę obrazu. Obraz Milleta „Dziewczyna z krową na pastwisku” stał się punktem wyjścia dla Renoira „Dziewczyny z krową i jagnięciem”.
___Według Kępińskiego to Jean Francouis Millet otwierał impresjonistom oczy, na początku ich drogi, na wartość małych przypadków w naturze, a u końca drogi ukazywał wielkość jaką uzyskać może forma naturalnej prawdy. Sztuka według pojmowania impresjonistycznego jest dziedziną objawiania się natury ludzkiej, a nie archiwów ideałów.
___Zdzisław Kępiński opatrzył książkę wieloma ilustracjami, a jego analizy mocno trzymają się kwestii wpływów, o których sam pisze, że to nie wpływy zewnętrzne, napierające na sytuację artystyczną impresjonistów lecz pożywka, którą „zasysają”, gdyż dzięki świadomości właśnie taką potrzebę odczuł organizm. Według Kępińskiego sztuka to nie seria wybuchów lecz nieprzerwany pas transmisyjny ewolucji ludzkiej.

-2-

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *