David Lynch. Silence and Dynamism – artysta jako łącznik w korespondencji sztuk

lynchwyrozn

Animator Kultury 4(2018)

Izabela Radtkowska

DAVID LYNCH. SILENCE AND DYNAMISM – ARTYSTA JAKO ŁĄCZNIK W KORESPONDENCJI SZTUK

___Na przełomie roku 2017 oraz 2018, w Centrum Sztuki Współczesnej w Toruniu odbyła się wystawa dotycząca kariery David’a Lynch’a (ur. 1947). To znakomity reżyser, scenarzysta, ale także muzyk i malarz, który od najmłodszych lat łącząc różne style, wypracował swój własny. Jedną z jego ulubionych form był kolaż. Ten amerykański reżyser większą sławę zdobył za granicą, m.in. poprzez nominację do Oscara za film „Człowiek Słoń”. Jego dzieła można było podziwiać na wystawie, która była jedną z największych wystaw czasowych w Europie. Artysta pojawił się na jej otwarciu wraz ze swoją matką. Przyznał się, że jego karierę malarską kończy ta właśnie wystawa. Zwiedzający mogli oglądać na niej litografie, fotografie, obrazy olejne, akwarele, a także rysunki z wczesnych lat, reklamy, teledyski i filmy krótkometrażowe. Poza tym można było posłuchać utworów, które zostały skomponowane przez artystę. Było to szczególne wydarzenie dla Torunia. Wystawa objęła prace wykonane w najmłodszych latach, ale także te współczesne. Lynch znany jest najbardziej z Miasteczka Twin Peaks, amerykańskiego serialu telewizyjnego z lat 1990-1991, wznowionego w zeszłym roku. Pierwsze dwa sezony zostały zrealizowane przez Lyncha oraz Marka Frosta. Opowiadają o śledztwie prowadzonym przez FBI w sprawie morderstwa licealistki. Na wystawie można było także podziwiać dzieła z najnowszego (trzeciego) sezonu.
___Wystawa została podzielona tematycznie. Znajdowała się salka muzyczna, salka z filmami krótkometrażowymi. Dodatkowo można było podziwiać prace nietypowe, wykonane na zapałkach oraz talerzach.

lynch1

D. Lynch, Malowane talerze, zdjęcie ze zbiorów prywatnych autorki

-1-

___Malowane ręcznie talerze robią ogromne wrażenie, ponieważ tworzą cykl – historię o „bezbrzeżnym morzu”. Lynch stworzył je, ponieważ otrzymał propozycję od francuskiej firmy. Talerzy jest dwanaście. Każdy z nich ma dopisek. Wszystkie razem współgrają. Na zdjęciu ukazane zostały talerze o numerach 9, 10, 11 i 12.

  1. U bezbrzeżnego morza pojawia się niewielki dom,
  2. … a w tym domu dziesięć światów
  3. … i czas,
  4. … a te światy wypełnione są rozmaitymi rzeczami,
  5. … ludźmi i domami,
  6. … a w jednym z nich stoi człowiek,
  7. … w jego głowie są słońce, księżyc i gwiazdy.
  8. … Są też tam zwierzęta,
  9. … i dziesięć światów jest w jego głowie,
  10. … i czas,
  11. … i mały dom,
  12. … a wszystko to w bezbrzeżnym morzu.

___Uwielbienie Lyncha do dziwnych form twórczych towarzyszyło mu przez całe życie. Ciekawostką może być to, że artysta przez pewien czas współpracował z weterynarzem, który sprzedawał mu narządy lub krew martwych zwierząt. Lynch wykorzystywał to w swoich pracach.

lynch2

D. Lynch, fragment obrazu This Man was shot 0,9502 Seconds Ago, zdjęcie ze zbiorów prywatnych autorki

-2-

___Powyższy obraz jest ekspresjonistyczny. Lynch wykorzystał gotowe elementy i połączył je ze sobą. Częstym zabiegiem artysty jest także pisanie fraz na obrazach. Nie zabrakło tego także na obrazie This Man was shot 0,9502 Seconds ago. W lewym górnym rogu dzieła napisany został tytuł.
___Najciekawszą kwestią jest uwielbienie Lyncha do Polski – odwiedza nasz kraj co jakiś czas. Szczególne upodobanie ma do miasta Łodzi. Biorąc pod uwagę surrealistyczne spojrzenie na świat artysty i jego ukazywanie fobii i marzeń, nic więc dziwnego, że opuszczone fabryki zrobiły na nim ogromne wrażenie. Na wystawie w Toruniu były dzieła poświęcone szarej Łodzi. Zdjęcia były w czerni i bieli, co dodatkowo wzmacniało efekt opustoszenia. Kolejnym hołdem dla naszego państwa było umieszczenie trenu autorstwa Krzysztofa Pendereckiego w jednym z odcinków Miasteczka Twin Peaks.
___David Lynch zdecydowanie realizuje filmowy postmodernizm. Reżyser porzuca przedstawianie świata rzeczywistego. Ten nurt w filmie cechuje przede wszystkim autotematyzm i przeświadczenie, że „wszystko już było” i niczym nowym nie da się zaskoczyć widza. Dlatego najlepszym sposobem jest dotarcie do dojrzałego odbiorcy, który zrozumie ukazywanie kreacji reżyserskiej oraz mieszanie różnych styli i gatunków, ale także zabawę konwencjami. Dla Lyncha od zawsze najważniejszymi elementami w pracach (nie tylko filmowych) były postacie (nie tylko ludzkie), światło i dźwięk.
___Wystawę należy docenić – została opracowana bardzo dokładnie. Można było wgłębić się w artyzm Lyncha i jego surrealistyczne wizje świata i ludzi. Kilka pomieszczeń, dokładnie przemyślanych i podzielonych tematycznie, pozwalało odbiorcom spędzać w Centrum Sztuki Współczesnej wiele godzin i delektować się kawałek po kawałku wielkim dorobkiem artysty.

Fotografia przedstawiona na obrazie wyróżniającym pochodzi ze zbiorów prywatnych autorki.

 

 

-3-

2 thoughts on “David Lynch. Silence and Dynamism – artysta jako łącznik w korespondencji sztuk

  1. Od dzisiaj mam ambicje obejrzenia Miasteczka Twin Peaks!!! Ocena 8,5 na filmwebie! Jak to możliwe że jeszcze do tego nie dotarłam? Takiego wyzwania szukałam na kwietniowe wieczory i noce 😉

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *